Ilayda
New member
Bunun en güzel göstergelerinden biri, AFAD'ın farklı yıllarda yayımladığı ilanların karşılaştırılması.
Örneğin 2022 AFAD faaliyet raporunda, geçmiş afetlerde ağır, orta ve az hasarlı yapı sahiplerine yönelik “Evini Yapana Yardım” kapsamında kaynak tahsis edildiği belirtiliyor. AFAD
Daha yakın tarihli AFAD duyurularında ise orta hasarlı konutlar için onarım yardımı kapsamında kredi mekanizmalarından söz ediliyor. 2026 tarihli Bolu AFAD duyurusunda orta hasarlı konutları için onarım yardımı yapılacakların kredilerinin 10 yıl vadeli ve faizsiz olduğu belirtilmiş. Bolu AFAD
Bu bize önemli bir şeyi hatırlatıyor:
“Hak sahipliği” kavramı tek tip bir yardım anlamına gelmeyebilir.
Afetin türü, tarihi, ilgili ildeki uygulama, yürürlükteki mevzuat ve kişinin somut durumu sonucu değiştirebilir.
Mehmet'in En Büyük Yanılgısı
Mehmet bir noktada bütün süreci çözdüğünü düşünmeye başlamıştı.
Dosyaları hazırlamış, tarihleri yazmış, belgeleri sıralamıştı.
Fakat sonra belediyeden gelen bir evrakta farklı bir detay gördü.
“Demek ki sadece hasar raporuna bakmak yetmiyormuş,” dedi.
Derya gülümsedi:
“Ben de sana bunu anlatmaya çalışıyorum. İnsanların her birinin hikâyesi farklı.”
Bu cümle Mehmet'in hoşuna gitmişti.
Çünkü başlangıçta meseleyi bir problem olarak görüyordu.
Sonra problemin içinde insanlar olduğunu fark etti.
Birinin miras problemi vardı.
Birinin tapu kaydı eskiydi.
Birinin eşi başka bir şehirdeydi.
Bir başkasının ise yaşlı annesiyle aynı evde yaşaması nedeniyle hangi belgenin kimin adına düzenleneceğini anlaması gerekiyordu.
Dolayısıyla çözüm sadece “belge listesi” değildi.
Belge listesinin arkasındaki insanı da görmek gerekiyordu.
Peki Orta Hasarlı Ev Sahibi Ne Yapmalı?
Güneş Apartmanı sakinleri sonunda ortak bir kontrol listesi hazırladı.
İlk olarak hasar tespit sonucunun kesin durumunu kontrol ettiler.
İkinci olarak mülkiyet belgelerini gözden geçirdiler.
Üçüncü olarak, ilgili afet için ilan edilen hak sahipliği başvuru tarihlerini kontrol ettiler.
Dördüncü olarak, kişinin kendisi veya eşi adına aynı nitelikte başka bir konut bulunup bulunmadığı gibi hak sahipliğini etkileyebilecek durumları araştırdılar.
Beşinci olarak da yalnızca sosyal medya paylaşımlarına değil, AFAD, valilik ve ilgili resmi kurumların duyurularına baktılar.
Çünkü başvuru süreleri oldukça önemliydi.
Örneğin AFAD'ın çeşitli hak sahipliği ilanlarında başvuruların belirli süreler içinde yapılması gerektiği açıkça belirtiliyor. Çanakkale'deki 2025 tarihli ilanda da talep ve taahhütname başvurusu için belirli tarihler verilmişti. Çanakkale AFAD
Bazı durumlarda başvurunun ardından ayrıca borçlandırma süreci de bulunuyor.
2026 tarihli AFAD duyurularında, hak sahibi kabul edilen ve kendisine konut çıkan kişiler için açık borçlandırma işlemlerinin belirlenen yasal süre içerisinde yapılması gerektiği belirtiliyor. İstanbul AFAD+1
Bu nedenle “Hak sahibi oldum” demekle süreç her zaman sona ermiyor.
Apartmanın Son Toplantısı
Aylar sonra Güneş Apartmanı'nın girişinde yine herkes toplandı.
Bu kez ellerinde korkuyla baktıkları hasar raporları değil, düzenledikleri belgeler vardı.
Mehmet:
“Ben başta bu işin tamamen teknik olduğunu düşünüyordum.”
Derya:
“Ben de sadece insanların birbirine destek olmasıyla çözülebileceğini düşünüyordum.”
Mehmet güldü:
“İkisi de yetmiyormuş.”
Derya başını salladı.
“Evet. Belge olmadan ilerleyemiyorsun. Ama insan olmadan da o belgelerin ne anlama geldiğini anlayamıyorsun.”
Nermin Hanım ise toplantının sonunda herkese çay dağıttı.
Bir an için depremden önceki günlerden biri gibiydi.
Fakat hiçbir şey eskisi gibi değildi.
Çünkü herkes artık evin yalnızca duvarlardan oluşmadığını biliyordu.
Bir ev; tapu kaydıydı.
Bir hasar raporuydu.
Bir aile albümüydü.
Bir çocuğun boyunun duvara çizildiği küçük bir işaretti.
Bir komşunun kapıyı çalıp “İyi misiniz?” demesiydi.
Ve afet sonrasında bütün bunların hukuki, ekonomik ve toplumsal karşılığı yeniden kurulmak zorundaydı.
Son Söz: “Orta Hasarlıysam Hak Sahibi Olabilir miyim?”
Hikâyemizin başındaki soruya dönersek:
Evet, orta hasarlı konut sahipleri belirli şartlar altında hak sahibi olabilir. Resmi AFAD uygulamalarında orta hasarlı yapı sahiplerinin hak sahipliği kapsamına alındığı örnekler bulunuyor. Ancak yalnızca “orta hasarlı” ibaresine bakarak kişinin kesin olarak hak sahibi olduğunu söylemek mümkün değil. İzmir AFAD+1
Asıl belirleyici olan; ilgili afet için yürürlükte bulunan mevzuat, hasar tespitinin niteliği, mülkiyet durumu, başvuru süresi ve diğer hak sahipliği koşullarıdır.
Özellikle 6 Şubat 2023 depremleri gibi belirli afetlerde özel düzenlemeler ve sonradan yayımlanan uygulama esasları da bulunduğundan, eski bir deprem veya başka bir afet için geçerli olmuş bir uygulamayı bugünkü her dosyaya doğrudan taşımamak gerekir. Nitekim AFAD'ın 2023 tarihli orta hasar genelgesinde, belirli şartları taşıyan orta hasarlı binalar için güçlendirme ruhsatı ve yapı ruhsatı süreçlerine ilişkin özel süreler de düzenlenmişti. AFAD
Bu yüzden elinde orta hasarlı konut bulunan bir kişinin bakması gereken ilk yer sosyal medya yorumları değil, kendi afetine ilişkin AFAD/valilik duyuruları ve resmi hak sahipliği kayıtlarıdır.
Ve belki bu hikâyenin sonunda sorulması gereken soru şudur:
“Orta hasarlı bir ev hak sahipliği sağlar mı?” kadar, “Benim afetimde, benim mülkiyet durumumda ve benim başvuru sürecimde hangi şartlar geçerli?” sorusunu da soruyor muyuz?
Çünkü afet sonrasında en büyük hata, başkasının hikâyesini kendi dosyamız sanmak olabilir.
Örneğin 2022 AFAD faaliyet raporunda, geçmiş afetlerde ağır, orta ve az hasarlı yapı sahiplerine yönelik “Evini Yapana Yardım” kapsamında kaynak tahsis edildiği belirtiliyor. AFAD
Daha yakın tarihli AFAD duyurularında ise orta hasarlı konutlar için onarım yardımı kapsamında kredi mekanizmalarından söz ediliyor. 2026 tarihli Bolu AFAD duyurusunda orta hasarlı konutları için onarım yardımı yapılacakların kredilerinin 10 yıl vadeli ve faizsiz olduğu belirtilmiş. Bolu AFAD
Bu bize önemli bir şeyi hatırlatıyor:
“Hak sahipliği” kavramı tek tip bir yardım anlamına gelmeyebilir.
Afetin türü, tarihi, ilgili ildeki uygulama, yürürlükteki mevzuat ve kişinin somut durumu sonucu değiştirebilir.
Mehmet'in En Büyük Yanılgısı
Mehmet bir noktada bütün süreci çözdüğünü düşünmeye başlamıştı.
Dosyaları hazırlamış, tarihleri yazmış, belgeleri sıralamıştı.
Fakat sonra belediyeden gelen bir evrakta farklı bir detay gördü.
“Demek ki sadece hasar raporuna bakmak yetmiyormuş,” dedi.
Derya gülümsedi:
“Ben de sana bunu anlatmaya çalışıyorum. İnsanların her birinin hikâyesi farklı.”
Bu cümle Mehmet'in hoşuna gitmişti.
Çünkü başlangıçta meseleyi bir problem olarak görüyordu.
Sonra problemin içinde insanlar olduğunu fark etti.
Birinin miras problemi vardı.
Birinin tapu kaydı eskiydi.
Birinin eşi başka bir şehirdeydi.
Bir başkasının ise yaşlı annesiyle aynı evde yaşaması nedeniyle hangi belgenin kimin adına düzenleneceğini anlaması gerekiyordu.
Dolayısıyla çözüm sadece “belge listesi” değildi.
Belge listesinin arkasındaki insanı da görmek gerekiyordu.
Peki Orta Hasarlı Ev Sahibi Ne Yapmalı?
Güneş Apartmanı sakinleri sonunda ortak bir kontrol listesi hazırladı.
İlk olarak hasar tespit sonucunun kesin durumunu kontrol ettiler.
İkinci olarak mülkiyet belgelerini gözden geçirdiler.
Üçüncü olarak, ilgili afet için ilan edilen hak sahipliği başvuru tarihlerini kontrol ettiler.
Dördüncü olarak, kişinin kendisi veya eşi adına aynı nitelikte başka bir konut bulunup bulunmadığı gibi hak sahipliğini etkileyebilecek durumları araştırdılar.
Beşinci olarak da yalnızca sosyal medya paylaşımlarına değil, AFAD, valilik ve ilgili resmi kurumların duyurularına baktılar.
Çünkü başvuru süreleri oldukça önemliydi.
Örneğin AFAD'ın çeşitli hak sahipliği ilanlarında başvuruların belirli süreler içinde yapılması gerektiği açıkça belirtiliyor. Çanakkale'deki 2025 tarihli ilanda da talep ve taahhütname başvurusu için belirli tarihler verilmişti. Çanakkale AFAD
Bazı durumlarda başvurunun ardından ayrıca borçlandırma süreci de bulunuyor.
2026 tarihli AFAD duyurularında, hak sahibi kabul edilen ve kendisine konut çıkan kişiler için açık borçlandırma işlemlerinin belirlenen yasal süre içerisinde yapılması gerektiği belirtiliyor. İstanbul AFAD+1
Bu nedenle “Hak sahibi oldum” demekle süreç her zaman sona ermiyor.
Apartmanın Son Toplantısı
Aylar sonra Güneş Apartmanı'nın girişinde yine herkes toplandı.
Bu kez ellerinde korkuyla baktıkları hasar raporları değil, düzenledikleri belgeler vardı.
Mehmet:
“Ben başta bu işin tamamen teknik olduğunu düşünüyordum.”
Derya:
“Ben de sadece insanların birbirine destek olmasıyla çözülebileceğini düşünüyordum.”
Mehmet güldü:
“İkisi de yetmiyormuş.”
Derya başını salladı.
“Evet. Belge olmadan ilerleyemiyorsun. Ama insan olmadan da o belgelerin ne anlama geldiğini anlayamıyorsun.”
Nermin Hanım ise toplantının sonunda herkese çay dağıttı.
Bir an için depremden önceki günlerden biri gibiydi.
Fakat hiçbir şey eskisi gibi değildi.
Çünkü herkes artık evin yalnızca duvarlardan oluşmadığını biliyordu.
Bir ev; tapu kaydıydı.
Bir hasar raporuydu.
Bir aile albümüydü.
Bir çocuğun boyunun duvara çizildiği küçük bir işaretti.
Bir komşunun kapıyı çalıp “İyi misiniz?” demesiydi.
Ve afet sonrasında bütün bunların hukuki, ekonomik ve toplumsal karşılığı yeniden kurulmak zorundaydı.
Son Söz: “Orta Hasarlıysam Hak Sahibi Olabilir miyim?”
Hikâyemizin başındaki soruya dönersek:
Evet, orta hasarlı konut sahipleri belirli şartlar altında hak sahibi olabilir. Resmi AFAD uygulamalarında orta hasarlı yapı sahiplerinin hak sahipliği kapsamına alındığı örnekler bulunuyor. Ancak yalnızca “orta hasarlı” ibaresine bakarak kişinin kesin olarak hak sahibi olduğunu söylemek mümkün değil. İzmir AFAD+1
Asıl belirleyici olan; ilgili afet için yürürlükte bulunan mevzuat, hasar tespitinin niteliği, mülkiyet durumu, başvuru süresi ve diğer hak sahipliği koşullarıdır.
Özellikle 6 Şubat 2023 depremleri gibi belirli afetlerde özel düzenlemeler ve sonradan yayımlanan uygulama esasları da bulunduğundan, eski bir deprem veya başka bir afet için geçerli olmuş bir uygulamayı bugünkü her dosyaya doğrudan taşımamak gerekir. Nitekim AFAD'ın 2023 tarihli orta hasar genelgesinde, belirli şartları taşıyan orta hasarlı binalar için güçlendirme ruhsatı ve yapı ruhsatı süreçlerine ilişkin özel süreler de düzenlenmişti. AFAD
Bu yüzden elinde orta hasarlı konut bulunan bir kişinin bakması gereken ilk yer sosyal medya yorumları değil, kendi afetine ilişkin AFAD/valilik duyuruları ve resmi hak sahipliği kayıtlarıdır.
Ve belki bu hikâyenin sonunda sorulması gereken soru şudur:
“Orta hasarlı bir ev hak sahipliği sağlar mı?” kadar, “Benim afetimde, benim mülkiyet durumumda ve benim başvuru sürecimde hangi şartlar geçerli?” sorusunu da soruyor muyuz?
Çünkü afet sonrasında en büyük hata, başkasının hikâyesini kendi dosyamız sanmak olabilir.